Geçici iþ göremezlik hali, Kýsa Vadeli Sigorta Kollarý Uygulama Tebliði m. 13’e göre; sigortalýnýn iþ kazasý, meslek hastalýðý, hastalýk ve analýk hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya saðlýk kurulu raporlarýnda belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalýþamama halidir. Geçici iþ göremezlik ödeneði, sadece sigortalýya ödenir.
GEÇÝCÝ ÝÞ GÖREMEZLÝK TANIMI
Geçici iþ göremezlik hali, Kýsa Vadeli Sigorta Kollarý Uygulama Tebliði m. 13’e göre; sigortalýnýn iþ kazasý, meslek hastalýðý, hastalýk ve analýk hallerinde Kurumca yetkilendirilen hekim veya saðlýk kurulu raporlarýnda belirtilen istirahat süresince geçici olarak çalýþamama halidir. Geçici iþ göremezlik ödeneði, sadece sigortalýya ödenir.
Hastalanan sigortalý, iþyerindeki çalýþmasýný sürdüremediði zaman bu çalýþmasýndan ötürü elde ettiði kazancý da kaybetmektedir. SGK tarafýndan hastalýk sigortasýndan karþýlanan iþ göremezlik ödeneði, hastalýðý nedeniyle çalýþamayan sigortalýnýn bu geçici gelir kayýplarýný karþýlamayý amaçlar. (SSGSSK-m. 16/II)
Geçici iþ göremezlik geliri kýsa vadeli sigorta kollarýna ödenecektir. Kýsa vadeli sigorta kollarý ise; iþ kazasý ve meslek hastalýðý sigortasý, hastalýk sigortasý, analýk sigortasýdýr.
Hastalýk durumunda iþverenin kural olarak ücret ödeme borcu bulunmamaktadýr. Sigortalýnýn bu ücret kaybý, geçici iþ göremezlik ödeneði ile karþýlanýr ve iþ göremezliðin devam ettiði her gün için ödenir. Bu sürenin azami bir sýnýrý yoktur.
5510 sayýlý Sosyal Sigortalar ve Genel Saðlýk Sigortasý Kanunu
Sosyal Sigorta Ýþlemleri Yönetmeliði
Kýsa Vadeli Sigorta Kollarý Uygulama Tebliði
Ýstirahatli Olan Sigortalýlarýn Ýþyerinde Çalýþmadýklarýna Dair Bildirimin Ýþverenlerce Sosyal Güvenlik Kurumuna Gönderilmesine Ýliþkin Usul ve Esaslar Hakkýnda Teblið
2011/50 sayýlý Kýsa Vadeli Sigorta Kollarý Uygulamalarý Hakkýnda Genelge
2012/28 sayýlý E-Ödenek Programý Hakkýnda Genelge
GEÇÝCÝ ÝÞ GÖREMEZLÝK ÖDENEÐÝ HAK KAZANMA KOÞULLARI-(HASTALIK SÝGORTASI KAPSAMINDA)
Hastalýk Sigortasý kapsamýnda, geçici iþ göremezlik ödeneðine hak kazanma koþullarý þunlardýr;
Hastalanma
Hastalýk, kanunun 15. Maddesinde iþ sözleþmesine dayanarak çalýþanlar ile baðýmsýz çalýþan sigortalýlarýn iþ kazasý ve meslek hastalýðý dýþýnda kalan ve iþ göremezliðe neden olan hastalýklar olarak tanýmlanmýþtýr.
Yani, yasa ile güvence altýna alýnan olay týbbi anlamdaki tüm hastalýklarý kapsar; bu konuda hiçbir ayrým ve sýnýrlama söz konusu deðildir. Týbbi bakým ve tedavi gerektiren tüm bedensel ve ruhsal bozukluklar, nedenleri ve türleri ne olursa olsun hastalýk sigortasýnýn kapsamýna girer.
Yýllýk izin süresince prim ödeme yükümlülüðü devam ettiði için; bu süre içinde hastalanan sigortalý diðer koþullarýn gerçekleþmesi halinde geçici iþ göremezlik ödeneðinden yararlanabilecektir.
Hastalanan kiþinin SSGSSK. m.4/I,a ile m.5 kapsamýnda sigortalý olmasý ve bu niteliðini yitirmemiþ olmasý gerekir.
Kýsa Vadeli Sigorta Kollarý Uygulama Tebliði’nin 5. maddesinde Kýsa vadeli sigorta kollarý bakýmýndan sigortalý sayýlanlar sýralanmýþtýr.
Buna göre hastalýk sigortasý kapsamýnda geçici iþ göremezlik ödeneðinden yararlanacak sigortalýlar;
Ýþ sözleþmesine göre çalýþan sigortalýlar,
Meslekî Eðitim Kanununda belirtilen aday çýrak, çýrak ve iþletmelerde meslekî eðitim gören öðrenciler,
Ülkemiz ile uluslararasý sosyal güvenlik sözleþmesi bulunmayan ülkelerde iþ üstlenen iþverenlerce yurt dýþýndaki iþyerlerinde çalýþtýrýlmak üzere götürülen Türk iþçileri,
Ýþçi sendikalarý ve konfederasyonlarý ile sendika þubelerinin baþkanlýklarýna ve yönetim kurullarýna seçilenler,
Bir veya birden fazla iþveren tarafýndan çalýþtýrýlan ve Kültür ve Turizm Bakanlýðý tarafýndan belirlenen film, tiyatro, sahne, gösteri, ses ve saz sanatçýlarý ile müzik, resim, heykel, dekoratif ve benzeri diðer uðraþlarý içine alan bütün güzel sanat kollarýnda çalýþanlar ile düþünürler ve yazarlar
Büyükelçilik, konsolosluk mensuplarýnýn özel hizmetlerinde çalýþtýrýlanlardan gönderen devlette veya üçüncü bir devlette sigortalýlýklarýný belgeleyemeyenler ile Türkiye’de ikamet etmekte iken buralarda çalýþtýrýlan Türk vatandaþlar,
Mallarýnýn Korunmasý Hakkýnda Kanuna göre, çiftçi mallarý koruma baþkanlýklarý veya meclisleri tarafýndan çalýþtýrýlan koruma bekçileri,
Umumi Hýfzýssýhha Kanununda belirtilen umumi kadýnlar,
Milli Eðitim Bakanlýðý tarafýndan düzenlenen kurslarda usta öðretici olarak çalýþtýrýlanlar, kamu idarelerinde ders ücreti karþýlýðý görev verilenler,
657 sayýlý Devlet Memurlarý Kanunu’na göre geçici personel olarak çalýþanlar.
Geçici Ýþ Göremezlik Halinin Ýki Günden Fazla Sürmesi
Kanun’un 18. Maddesine göre; sigortalýnýn geçici iþ göremezlik ödeneðinden yararlanabilmesi için hastalýk halinin 2 günden fazla sürmesi gerekir. Diðer bir anlatýmla, geçici iþ göremezlik ödeneði, iþ göremezliðin üçüncü gününden baþlamak üzere ödenir. Sigortalýnýn istirahat süresi, 2 gün veya daha az ise kendisine hastalýk sigortasýndan geçici iþ göremezlik ödeneði verilmeyecektir.
Geçici iþ göremezlik raporu hastalýk sigortasý kapsamýnda alýnmýþsa bir ve iki günlük raporlarýn SGK sisteme giriþine gerek yoktur. Ýþ kazasý ve meslek hastalýðýna baðlý 1 ve 2 günlük istirahat raporlarý için ise mutlaka giriþ yapýlmalýdýr.
Emekli olan çalýþanlarýn ise hastalýk sigortasý kapsamýnda almýþ olduklarý istirahat raporlarý süresi kaç gün olursa olsun çalýþýlmadýðýna dair bildirim giriþi yapýlmayacaktýr.
Üç Günden Az Süreli Ýstirahat Raporu Sorunu :
2 veya daha az süreli istirahat raporu aldýðý için SGK tarafýndan kendisine geçici iþ göremezlik ödeneði ödenmeyen, bu istirahat süresi boyunca iþyerinde de çalýþmayan iþçiye;
Ýþveren atýfet yani yardým olarak ücretini ödeyebilir. Buna engel bir durum bulunmayýp tamamen iþverenin isteðine baðlý bir durumdur.
Eðer iþçi ile iþveren arasýnda yapýlmýþ bir iþ sözleþmesi/hizmet akdi varsa veya iþçi toplu iþ sözleþmesi kapsamýnda bir iþyerinde çalýþýyorsa ve iþ sözleþmesi ya da toplu iþ sözleþmesinde, iþçinin geçici iþ göremezlik ödeneði alamadýðý iki günlük istirahat süresi için iþverence iþçiye ücretinin ödeneceðine dair bir hüküm varsa, bu durumda iþverenin iþçiye söz konusu iki gün için ücretini ödemesi gerekir.
Ýþveren kendi isteðiyle söz konusu iki günlük istirahat süresi için iþçiye ücret ödemek istemese, ayrýca bu konuda herhangi bir iþ sözleþmesi veya toplu iþ sözleþmesi hükmü bulunmasa dahi, eðer iþçinin ücreti aylýk olarak (matbu) belirlenmiþse bu durumda da söz konusu iki gün için iþverenin iþçiye ücret ödemesi gerekir.
Ýþ Kanunu’nun 48. maddesine göre;
“Ýþçilere geçici iþ göremezlik ödeneði verilmesi gerektiði zamanlarda geçici iþ göremezlik süresine rastlayan ulusal bayram, genel tatil ve hafta tatilleri, ödeme yapýlan kurum veya sandýklar tarafýndan geçici iþ göremezlik ölçüsü üzerinden ödenir. Hastalýk nedeni ile çalýþýlmayan günlerde Sosyal Sigortalar Kurumu tarafýndan ödenen geçici iþ göremezlik ödeneði aylýk ücretli iþçilerin ücretlerinden mahsup edilir.”
Bu durumda, hastalýk nedeniyle çalýþýlmayan günlerde SGK tarafýndan ödenen geçici iþ göremezlik ödeneðinin aylýk ücretli iþçilerin ücretlerinden mahsup edileceði belirtildiðine göre, SGK tarafýndan geçici iþ göremezlik ödeneði ödenmeyen günler için aylýk ücretli iþçilerin ücretlerinden herhangi bir kesinti yapýlamayacaðý, yani iþçi iþyerinde çalýþmamýþ olsa dahi geçici iþ göremezlik ödeneði alamadýðý istirahatlý günler için iþçiye ücretinin ödenmesi gerektiði sonucu ortaya çýkmaktadýr.
Ayrýca yine Ýþ Kanunu’nun 49. maddesinde “Hasta, izinli veya sair sebeplerle mazeretli olduðu hallerde dahi aylýðý tam olarak ödenen aylýk ücretli iþçilere…” denerek aylýk ücretli iþçilere hastalýk durumunda da ücretlerinin tam olarak ödeneceði belirtilmiþtir.
Bu zorunluluk, ücreti aylýk olarak belirlenen iþçiler için söz konusu olup, günlük yevmiye ile çalýþan iþçiler açýsýndan ise böyle bir zorunluluk söz konusu deðildir.
Ýstirahat Raporunun Kurumca Yetkilendirilen Hekim veya Saðlýk Kurullarýndan Alýnmasý
Ýþ göremezlik durumunun, Kurumca yetkilendirilen hekim veya saðlýk kurullarýndan alýnmasý zorunludur.
Bunlarýn dýþýnda kalan hekim veya saðlýk kurullarý tarafýndan verilen ve istirahat süresi on günü geçmeyen raporlar, Kurumca yetkilendirilen hekim tarafýndan; on günü aþan raporlar ise saðlýk kurulunca onandýðý takdirde geçerli sayýlýr.
Ancak, Kurumca yetkilendirilen saðlýk tesisleri dýþýndaki saðlýk tesislerinde yapýlan tedavinin aciliyetinin Kurumca belirlenecek saðlýk tesisince kabul edilmesi halinde istirahat raporlarýnýn ayrýca tasdikine gerek duyulmaz.
Ýstirahat raporlarýnda sigortalýnýn çalýþýp çalýþamayacaðý veya kontrol muayenesinin yapýlýp yapýlmayacaðý hususu belirtilir. Ýstirahat raporunun bir nüshasý iþyerlerine ibraz edilmesi için sigortalýlara verilmek, bir nüshasý Kuruma gönderilmek üzere en az iki nüsha olarak düzenlenir.
Kontrollü istirahat verilmesi halinde geçici iþ göremezlik belgesi üç nüsha olarak düzenlenecek, asýl düzenlenen nüsha saðlýk tesislerince Sosyal Güvenlik Ýl Müdürlüðüne gönderilecek, ikinci ve üçüncü nüsha ise kontrol muayenesine gelirken getirmesi için sigortalýlara verilecektir. Sigortalýlar kontrol için geldiklerinde istirahatlerinin uzatýlmasý gerekiyor ise, belgenin ikinci nüshasý saðlýk tesislerince SGK Ýl Müdürlüðüne gönderilecek, üçüncü nüsha sigortalýlara verilecektir.
Tek hekim ayaktan tedavilerde tedavi altýna aldýðý sigortalýya bir defada en çok 10 gün istirahat verebilir ve kesintisiz bunu bir defa tekrarlayabilir. Tek hekimden iki defa istirahat almýþ olan sigortalýnýn tedavisine devam edilmesi gerektiði takdirde, sigortalý Kurumca yetkilendirilen saðlýk kuruluna sevk edilir.
Sigortalýlara bir takvim yýlý içinde tek hekim tarafýndan ayaktan tedavilerde verilecek istirahat sürelerinin toplamý 40 günü geçemez. Bu süreyi aþan istirahat raporlarý saðlýk kurulunca verilir.
Sigortalýlara tek hekim tarafýndan istirahat verilmesi durumlarýnda, sigortalýnýn çalýþmaya baþlayabileceði tarih, sigortalýnýn istirahatli kýlýndýðýný gösteren belgede hekim tarafýndan; istirahat, saðlýk kurulu tarafýndan verilmiþse çalýþabileceði tarihin saðlýk kurulu raporunda belirtilmesi, istirahat verilmemesi durumlarýnda da çalýþabilir belgesinin düzenlenmesi gerekir.
Kurumca yetki tanýnan iþyeri hekimi bir kerede en fazla 2 gün istirahat verebilir.
Ülkemizin taraf olduðu uluslararasý sosyal güvenlik sözleþmeleri hükümleri çerçevesinde akit ülke sigorta kurumu mevzuatýna göre düzenlenmiþ ve sözleþmenin uygulanmasýna iliþkin formülerlerle Kuruma bildirilmiþ ayaktan veya yatarak tedavilerde verilen istirahat raporlarý aynen kabul edilir.
Ýþ sözleþmesine baðlý olarak çalýþan (4-a) ve iþverenleri tarafýndan yurtdýþýnda görevlendirilen sigortalýlar ile baðýmsýz çalýþan (4-b) ve yürütmekte olduklarý iþ veya çalýþma konularý nedeniyle yurtdýþýnda bulunan sigortalýlara ve Kanunun 5 inci maddesi (g) bendi kapsamýndaki sigortalýlara ülkemiz ile sosyal güvenlik sözleþmesi bulunmayan ülkelerdeki tedavileri sonucu verilen istirahat raporlarýnýn ilgili ülke mevzuatýna uygun olduðunun ülkemiz dýþ temsilciliklerince onanmasý halinde, Kurumca yetkilendirilen hekim ve saðlýk kurullarýnýn ayrýca onayý aranmaz. Sigortalýlarýn bu durumlar dýþýnda yurtdýþýnda bulunduklarý sýrada gördükleri tedavi sonucunda aldýklarý raporlar; on günü geçmeyen raporlar Kurumca yetkilendirilen hekim tarafýndan; on günü aþan raporlar ise saðlýk kurulunca onandýðý takdirde geçerli sayýlýr.
Prim Ödeme Koþulu
Sigortalýnýn hastalýk sigortasý kapsamýnda, iþ göremezliðin üçüncü gününden baþlamak üzere geçici iþ göremezlik ödeneðinden yararlanabilmesi için, iþ göremezliðin baþladýðý tarihten önceki bir yýl içinde en az 90 gün kýsa vadeli sigorta primi bildirilmiþ olmasý gerekir. ...
