Ýlam ve Ýlam Niteliðinde Belgeler
Alacaklýnýn ilamlý icra takibi yapabilmesi için elinde bir mahkeme ilamý veya kanunlarýn mahkeme ilamý niteliðinde saydýðý bir belgenin bulunmasý gerekir.
6100 saylý Hukuk Muhakemeleri Kanununun 301. maddesinde ilamýn tanýmý yapýlmýþtýr. Bu maddeye göre, taraflardan her birine verilen hüküm nüshasýna ilam denir. Buradaki ilam ile kastedilen sulh hukuk, asliye hukuk, asliye ticaret, aile, tüketici ve fikri sinai haklar hukuk mahkemelerinden alýnan ilamlardýr. Bunlardan baþka ceza mahkemesi ilamlarýnýn tazminata veya yargýlama giderlerine iliþkin hüküm fýkrasý, tam yargý davasý sonucunda verilmiþ olan idari yargý mercii ilamlarý, Sayýþtay ilamlarý, hakem kararlarý ve usulüne göre tenfiz kararý verilmiþ bulunan yabancý mahkeme ilamlarý ve yabancý hakem kararlarý da buradaki anlamda ilama dahildir.
Sayýlan bu ilamlar, eda hükmü içeren ilamlardýr. Buna karþýn tespit hükmü içeren ilamlar ilamlý icra yolu ile icraya konulamaz; tespit hükümlerinin yanlýzca yargýlama giderlerine iliþkin bölümü ilamlý icra yolu ile icraya konulabilir.
Yukarýda sayýlan mahkeme ilamlarýndan baþka bazý belgeler ilam niteliðinde kabul edilmiþtir ve bu belgelere dayanýlarak ilamlý icra yoluna baþvurulabilir. Bu belgeler 2004 sayýlý Ýcra Ýflas Kanununun 38. maddesinde ve özel kanunlarda belirtilmiþtir. Ýcra Ýflas Kanununun 38. maddesinde sayýlan ilam niteliðindeki belgeler aþaðýdaki gibidir;
Mahkeme huzurunda yapýlan sulhler,
Mahkeme huzurunda yapýlan kabuller,
Kayýtsýz þartsýz (tek taraflý) para borcu ikrarýný içeren düzenleme biçimindeki noter senetleri,
Temyiz kefaletnameleri (Bunlar temyiz halinde icranýn geri býrakýlmasý için verilmiþ bulunan kefaletnamelerdir),
Ýcra dairesindeki kefaletler (Bunlar borcun ödenmesini saðlamak için özellikle borcun takside baðlanmasý durumunda üçüncü bir kiþinin – yani kefilin- icra dairesi huzurunda borçlunun borcuna kefil olmasýdýr. Bu icra kefaletleri kanundan dolayý müteselsil kefalet hükmündedir.)
Ýdari yargýnýn edayý içeren ilamlarý da ilamlý icra takibine konu edilebilir.
Ýlamlý Ýcrada Yetki
2004 sayýlý Ýcra ve Ýflas Kanunu’nun 34. Maddesinde ilamlý icradaki yetki düzenlenmiþtir. Buna göre, alacaklý ilamlý icra takibi için Türkiye’deki herhangi bir yer icra dairesine baþvurabilir.
Hatta, alacaklý ilamlý icra takibine baþladýktan sonra yerleþim yerini deðiþtirirse ilamlý icra takibinin yeni yerleþim yerindeki icra dairesine havale edilmesini dahi isteyebilir.
Ýlamlý Ýcra Takibinin Baþlamasý
Ýlamýn icraya konulabilmesi için, ilamdaki alacaðýn zamanaþýmýna uðramamýþ olmasý gerekir. Eðer ilam zamanaþýmýna uðramýþ ise, borçlu ÝÝK’nýn 33-33/a maddeleri uyarýnca icra mahkemesinden icranýn geri býrakýlmasýný isteyebilir. Çünkü, ilama dayanan takip, son iþlem üzerinden 10 yýl geçmesi ile birlikte zamanaþýmýna uðrar. Ýlamlarýn 10 yýlda zamanaþýmýna uðramasý kuralý mutlak deðildir. Taþýnmaz mülkiyetine ve taþýnmaz üzerindeki diðer ayni haklara iliþkin ilamlar ile aile ve þahsýn hukukuna iliþkin ilamlar zamanaþýmýna uðramazlar.
Alacaklýnýn ilamlý icra takip talebini alan icra dairesi, bir icra emri düzenler. Bu icra emri, ilamsýz icradaki ödeme emrine benzer. Ýcra emri ile ödeme emri arasýndaki en önemli fark, borçlunun icra emrine itiraz edememesidir; yani borçlu icra emrine karþý, icra dairesine yapacaðý bir itiraz beyaný ile kendisine karþý yapýlmakta olan ilamlý icra takibini durduramaz. Borçlu ancak ÝÝK’nýn 33-33/a maddeleri gereðince icra mahkemesinden icranýn geri býrakýlmasýný talep edebilir.
Ýcra emri ile, borçlunun ilamda yazýlý borcu belli bi süre (genellikle 7 gün) içerisinde ödemesi veya teslim etmesi, buna uymazsa, ilam hükmünün icra müdürü tarafýndan zorla yerine getirileceði borçluya ihtar olunur.
Borçlu bu süre içerisinde borcunu yerine getirmezse, ilam hükmü icra müdürü tarafýndan zorla icra edilir.
12. HD, 29.03.2005, E. 2005/3388 K. 2005/6629, Yýldýrým, Kamil /Deren Yýldýrým, Nevhis, Ýcra Hukuku s.300 ... |
