Boþanma nedenleri Medeni Kanunumuzda sýnýrlý olarak düzenlenmiþtir. Bunlar öðretide özel ve genel boþanma sebepleri olarak iki ana baþlýk altýnda incelenmektedir.
Boþanma nedenleri Medeni Kanunumuzda sýnýrlý olarak düzenlenmiþtir. Bunlar öðretide özel ve genel boþanma sebepleri olarak iki ana baþlýk altýnda incelenmektedir.
1- Özel Boþanma Sebepleri;
Zina: Eþlerden biri zina ederse, diðer eþ boþanma davasý açabilir. Davaya hakký olan eþin boþanma sebebini öðrenmesinden baþlayarak altý ay ve her hâlde zina eyleminin üzerinden beþ yýl geçmekle dava hakký düþer. Affeden tarafýn dava hakký yoktur.
Hayata kast, pek kötü veya onur kýrýcý davranýþ: Eþlerden her biri diðeri tarafýndan hayatýna kastedilmesi veya kendisine pek kötü davranýlmasý ya da aðýr derecede onur kýrýcý bir davranýþta bulunulmasý sebebiyle boþanma davasý açabilir.
Suç iþleme ve haysiyetsiz hayat sürme: Eþlerden biri küçük düþürücü bir suç iþler veya haysiyetsiz bir hayat sürer ve bu sebeplerden ötürü onunla birlikte yaþamasý diðer eþten beklenemezse, bu eþ her zaman boþanma davasý açabilir.
Terk: Eþlerden biri, evlilik birliðinden doðan yükümlülüklerini yerine getirmemek maksadýyla diðerini terk ettiði veya haklý bir sebep olmadan ortak konuta dönmediði takdirde ayrýlýk, en az altý ay sürmüþ ve bu durum devam etmekte ve istem üzerine hâkim tarafýndan yapýlan ihtar sonuçsuz kalmýþ ise; terk edilen eþ, boþanma davasý açabilir. Diðerini ortak konutu terk etmeye zorlayan veya haklý bir sebep olmaksýzýn ortak konuta dönmesini engelleyen eþ de terk etmiþ sayýlýr. Davaya hakký olan eþin istemi üzerine hâkim, esasý incelemeden yapacaðý ihtarda terk eden eþe iki ay içinde ortak konuta dönmesi gerektiði ve dönmemesi hâlinde doðacak sonuçlar hakkýnda uyarýda bulunur. Bu ihtar gerektiðinde ilân yoluyla yapýlýr. Ancak, boþanma davasý açmak için belirli sürenin dördüncü ayý bitmedikçe ihtar isteminde bulunulamaz ve ihtardan sonra iki ay geçmedikçe dava açýlamaz.
Akýl Hastalýðý: Eþlerden biri akýl hastasý olup da bu yüzden ortak hayat diðer eþ için çekilmez hâle gelirse, hastalýðýn geçmesine olanak bulunmadýðý resmî saðlýk kurulu raporuyla tespit edilmek koþuluyla bu eþ boþanma davasý açabilir.
2- Genel Boþanma sebebi olarak; Evlilik Birliðinin Sarsýlmasý sayýlabilecek haller;
Eþlerin birbirine karþý söylediði aðýr küfür ve hakaretler,
Karý ya da kocanýn uzun süreli cinsel yetersizlikleri,
Eþi baþkalarýnýn önünde küçük düþürme,
Ortak hayatý çekilmez kýlan kýskançlýklar,
Karý ya da kocanýn aþýrý sorumsuz davranýþlarý (içki, kumar düþkünü olmak, çocuklarýna bakmamak, aþýrý þekilde borçlanmasý, ev iþlerini yapmaktan kaçýnma vb)
Eþin habersiz diðer eþin cebinden parasýný almasý,
Eþler arasýndaki sýrlarýn ifþasý gibi…
Evlilik birliðinin temelinden sarsýlmasý Medeni Hukukta nisbi boþanma sebebidir. Yani açýlmýþ olan bir boþanma davasýnda, boþanmaya karar verilebilmesi için, ileri sürülen boþanma sebebinin kanýtlanmasýnýn ötesinde, bu boþanma nedeninin ortak hayatýn çekilmez hale geldiðinin de ispatlanmasý gerekir.
1-Velayet Hakký: Bu hak, çocuðun bakým ve eðitimi konusunda onun çýkarlarý doðrultusunda tedbirler almayý ve uygulamayý içerir. Velayet hakký düzenlenirken; çocuðun yaþý, cinsiyeti, saðlýk durumu, eðitimi, annenin bakýmýna ihtiyaç duymasý, alýþtýðý ortam vb durumlar göz önüne alýnmalýdýr. Çocuðun geliþimi ve geleceði her þeyden önemlidir. Boþanma davasý sýrasýnda çocuðun velayeti hakkýnda bir karar verilirken diðer tarafýn da çocukla kiþisel iliþkisi düzenlenir.
2-Nafaka:
Tedbir Nafakasý: Boþanma davasý açýlýnca eþlerin ayrý yaþama ve nafaka isteme hakký doðmaktadýr. Boþanma ve ayrýlýk davasý açýlýnca hakim, davanýn süresince gerekli olan tedbirleri alýr. Buna göre talep olmasa dahi eþin ve çocuklarýn bakýmýna yönelik tedbirleri almak ve dava tarihinden itibaren kadýn ve çocuk yararýna uygun miktarda tedbir nafakasýný takdir etmek durumundadýr.
Yoksulluk Nafakasý: Medeni Kanun madde 175’e göre ‘ Boþanma yüzünden yoksulluða düþecek taraf, kusuru daha aðýr olmamak koþuluyla geçimi için diðer taraftan malî gücü oranýnda süresiz olarak nafaka isteyebilir.’ Yoksulluk nafakasý taraflardan birinin ölümü ya da alacaklý tarafýn yeniden evlenmesi halinde ortadan kalkar. Boþanma davasý sýrasýnda istenebileceði gibi boþanma hükmü kesinleþtikten sonra da 1 yýl içerisinde ayrý bir dava ile istenebilir.
Ýþtirak nafakasý: Boþanmaya ya da evlilik dýþý doðan bir çocuðun babalýðýna hükmedilmesiyle gündeme gelen çocuðun bakým, eðitim, saðlýk konularýyla ilgili olarak ana veya babasý tarafýndan ödenen bir nafaka çeþididir.
3- Maddi-Manevi Tazminat:
Medeni Kanunun 174. Maddesine göre ‘Mevcut veya beklenen menfaatleri boþanma yüzünden zedelenen kusursuz veya daha az kusurlu taraf, kusurlu taraftan uygun bir maddî tazminat isteyebilir. Boþanmaya sebep olan olaylar yüzünden kiþilik hakký saldýrýya uðrayan taraf, kusurlu olan diðer taraftan manevî tazminat olarak uygun miktarda bir para ödenmesini isteyebilir.’
Maddi tazminata hükmedilebilmesi için; boþanma kararýna dayanak olan nedenler bakýmýndan maddi tazminat talebinde bulunan tarafýn karþý tarafa kýyasla daha az kusurlu bulunmasý ve davacý tarafýn boþanma yüzünden mevcut veya beklenen menfaatlerinin zedelenmiþ olmasý gerekir.
Manevi tazminata hükmedilebilmesi için; davacý tarafýn boþanmaya sebebiyet veren olaylar nedeniyle kiþilik haklarýnýn saldýrya uðramasý ve davalý tarafýn boþanma sebebiyle kusurlu olmasý gerekir.
ANLAÞMALI BOÞANMA:
Anlaþmalý boþanma davalarýnda taraflar bütün konularda anlaþarak bu davayý birlikte açarlar ya da eþlerden birinin boþanma davasý açmasý halinde diðer eþ açýlan davayý kabul eder. Anlaþmalý boþanma davasýnýn açýlabilmesi için;
Taraflarýn 1 yýldýr evli olmalarý gerekmektedir.
Taraflar, boþanma, velayet, nafaka, tazminat, ziynet eþyalarý, mal varlýklarý ve diðer konularda fikir ve talep birliði içinde olmalarý gerekmektedir. (Þayet her konuda ayný talepte bulunmazlar ise bu anlaþmalý boþanma olarak tanýmlanamaz.)
Taraflarýn boþanmaya iliþkin konularda anlaþtýklarý hususlarý karþýlýklý olarak imzalayacaklarý bir protokol ile yazýlý hale getirmelidirler. Ayrýca taraflarýn duruþmada hazýr bulunmasý ve boþanmak istediklerini ve her konuda anlaþtýklarýný sözlü olarak da dile getirmeleri gerekmektedir.
Hakimin boþanmanýn mali sonuçlarýna ve çocuklarýn durumuna iliþkin taraflarýn fikir birliðine vardýklarý hususlarý onaylamalýdýr.
Bu þartlar gerçekleþtirildiðinde ilk celsede boþanma gerçekleþebilmektedir. Burada önemli olan imzalanan protokolün, ileride herhangi bir ihtilafa sebebiyet vermemesi amacýyla açýk ve belirgin olmasýna özen gösterilmesidir.
BOÞANMA DAVALARINDA YETKÝ VE GÖREV:
Boþanma veya ayrýlýk davalarýnda görevli mahkeme Aile Mahkemeleridir ancak aile mahkemelerinin bulunmadýðý yerlerde Asliye Hukuk Mahkemeleri görevli olacaktýr. Boþanma davalarýnda yetkili mahkeme ise taraflarýn son 6 ay beraber yaþadýklarý veya ikametgâhlarýnýn bulunduðu yer mahkemesidir. ...
